Rehber · RG 1/7/2026-33297 değişikliği dahil

Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği: madde madde özet

Mimarların ruhsat projesinde en sık baktığı kurallar tek sayfada: emsal ve TAKS, emsal harici alanlar, bahçe mesafeleri, kat yükseklikleri, merdiven, asansör, çıkma ve çatı ölçüleri. Her başlıkta dayandığı madde yazılıdır.

Yönetmelik nedir, neyi düzenler?

Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği, 3194 sayılı İmar Kanunu'na dayanan ve imar planı olan alanlarda parsel, yapı ve ruhsat işlemlerini düzenleyen temel yönetmeliktir. 3 Temmuz 2017 tarihli ve 30113 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmış, en son RG 1/7/2026-33297 ile değiştirilmiştir. Yönetmelik; tanımlar, arsalara ve yapılaşmaya ilişkin hükümler, yapı ünitelerinin ölçüleri, projeler ve yapı izin belgeleri ile denetim hükümlerinden oluşur.

Önemli: uygulama imar planında farklı bir hüküm varsa plan önceliklidir. Bu sayfadaki değerler, planda aksine bir hüküm bulunmadığında geçerli olan yönetmelik değerleridir. Büyükşehirlerin kendi imar yönetmelikleri de bu değerleri değiştirebilir.

Emsal (KAKS) ve TAKS

Katlar alanı katsayısı (KAKS) — emsal: yapının inşa edilen tüm kat alanlarının toplamının imar parseli alanına oranıdır. Taban alanı kat sayısı (TAKS): taban alanının imar parseli alanına oranıdır. Taban alanı, yapının tabii veya tesviye edilmiş zemin üzerindeki kısmının parseldeki izdüşümüdür (md. 4).

  • Katlar alanına bodrum kat, asma kat, çatı arası piyesi ve açık/kapalı çıkmalar dahildir; 22. maddede sayılan alanlar hariç tutulur (md. 21).
  • Planda belirlenmemişse TAKS'a ve bahçe mesafelerine göre bulunan taban alanından küçük olanı uygulanır (md. 20/3).
  • Kısmen veya tamamen açığa çıkan bodrum katların oturumu TAKS ile belirlenen taban alanını geçemez (md. 20/4).

Emsale esas alanı, taban oturumunu ve %30 sınırını emsal hesaplama aracı ile hesaplayabilirsiniz.

Emsal harici alanlar ve %30 sınırı

22. maddede sayılan alanlar (otopark, minimum sığınak, merdiven evi ve açık çıkma şartını taşıyan balkonlar, teknik hacimler, zorunlu kapıcı dairesinin 70 m²'si, atrium boşlukları gibi) katlar alanına dahil edilmez. Ancak bu emsal harici alanların toplamı, parselin toplam emsale esas alanının %30'unu aşamaz (md. 5/8). Bodrum katta zorunlu otoparkın 2 katı ile sığınak, merdiven, asansör ve teknik hacimlerin asgari alanları bu hesaba katılmaz; zorunlu yangın merdiveni, yangın güvenlik holünün 6 m²'si, kullanılmayan ortak teras çatı, bahçedeki açık otopark ve (1/7/2026 değişikliğiyle) bahçedeki peyzaj pergolası ve süs havuzları da sınırın dışındadır. Ayrıntılı liste emsal sayfasında.

Bahçe (çekme) mesafeleri

Planda aksine hüküm yoksa (md. 23):

  • Ön bahçe ve yola veya kamusal alana bakan bahçeler: en az 5,00 m
  • Yan bahçe: en az 3,00 m
  • Arka bahçe: en az 3,00 m
  • Dörtten fazla katlı binalarda yan ve arka bahçe, 4 katın üzerindeki her kat için 0,50 m artırılır.
  • Görünen yüksekliği 60,50 m ve üzeri binalar ön, yan ve arka parsel sınırından en az 15,00 m çekilir; 60,50 m'den sonra artan her kat için 0,50 m eklenir.

Yol genişliğine göre kat adedi

Yönetmelik yürürlüğe girmeden önceki planlarda kat adedi veya bina yüksekliği belirtilmemiş parsellerde en çok kat adedi (bodrum hariç) parselin önündeki yolun genişliğine göre belirlenir (md. 9):

Yol genişliğiEn çok kat
7,00 m ve altı2
7,00 – 10,00 m3
10,00 – 12,00 m4
12,00 – 15,00 m5
15,00 – 20,00 m6
20,00 – 25,00 m8
25,00 – 35,00 m10
35,00 – 50,00 m14
50,00 m'den geniş18

Kat yükseklikleri

Planda daha fazlası belirlenmemişse döşeme üstünden döşeme üstüne en fazla (md. 28):

BölgeZemin katDiğer katlar
Ticaret bölgeleri4,50 m (asma katlı 5,50 m)4,00 m
Ticaretin de yapılabildiği karma alanlar4,50 m (asma katlı 5,50 m)konut 3,60 m, konut dışı 4,00 m
Konut bölgeleri3,60 m3,60 m
Zemin katında ticaret yapılabilen konut bölgeleri4,50 m3,60 m

Konut bölgelerinde bodrum hariç 3 katı geçmeyen binalarda zemin ve normal katlar için sınır 4,00 m'dir. Planda kat yüksekliği dikkate alınmadan bina yüksekliği verilmişse kat yüksekliği ile kat adedinin çarpımı esas alınabilir (md. 28/2).

Konutta en küçük oda ölçüleri

Her müstakil konutta en az şu piyesler bulunur (md. 29):

PiyesDar kenarNet alan
Oturma odası3,00 m12,00 m²
Yatak odası2,50 m9,00 m²
Mutfak / yemek pişirme yeri1,50 m3,30 m²
Banyo / yıkanma yeri1,50 m3,00 m²
Tuvalet1,00 m1,20 m²

Hol ve koridor genişliği 1,20 m'den az olamaz. 3 veya daha az odalı konutlarda banyo ile tuvalet aynı yerde düzenlenebilir.

Merdivenler

  • Ortak merdiven kolu ve sahanlık genişliği: konutlarda en az 1,20 m (yangın yönetmeliğine göre hesaplanan kaçış genişliğinden az olmamak üzere), diğer yapılarda en az 1,50 m; konutta bağımsız bölüm içi merdiven en az 1,00 m (md. 31/1).
  • Basamak yüksekliği: asansörsüz binalarda en fazla 0,16 m, asansörlü binalarda en fazla 0,18 m (md. 31/2).
  • Basamak genişliği 2a + b = 60–64 formülüyle hesaplanır, 0,27 m'den az olamaz.
  • Merdiven evi doğrudan ışık almalı, çatıya ve bodruma ulaşmalıdır. Karma kullanımlı binalarda her kullanım için ayrı merdiven evi zorunludur.

Asansör zorunluluğu (2026 değişikliği)

34. madde 1 Temmuz 2026'da değiştirildi. Tek bağımsız bölümlü konutlar hariç; bağımsız bölüm, ortak alan (teknik hacimler hariç) veya eklenti bulunan bodrum kat dahil:

  • Kat adedi 3 olan binalarda asansör yeri bırakılması,
  • Kat adedi 4 ve daha fazla olan binalarda asansör tesisi zorunludur.
  • Tek asansörlü binalarda kabin dar kenarı en az 1,20 m, alanı en az 1,80 m², kapı net geçişi en az 0,90 m; kapı önü sahanlık sürgülü kapıda en az 1,20 m, dışa açılan kapıda en az 1,50 m olmalıdır.

Çıkmalar ve balkonlar

  • Açık ve kapalı çıkmalar yol cephesinde yapı yaklaşma sınırından en fazla 1,50 m taşabilir; yan ve arka bahçede parsel sınırına 3,00 m'den fazla yaklaşmamak kaydıyla 1,50 m taşabilir (md. 41/1).
  • Bitişik nizamda açık çıkma, bitişik olduğu komşu sınırına 2,00 m'den fazla yaklaşamaz.
  • Çıkma altı ile zemin arasındaki düşey mesafe en az 2,40 m olmalıdır (md. 41/2).
  • Açık çıkma şartlarını taşıyan balkonlar, bağımsız bölüm net alanının %20'sini geçmemek kaydıyla emsal harici sayılır (md. 22/1-l).

Çatılar

  • Mahya yüksekliği en fazla 5,00 m; çatı eğimi saçak ucundan hesaplanır, çatılar parapet üzerine oturtulamaz (md. 40).
  • Merdiven evi, ışıklık, baca, alın ve kalkan duvarları çatı örtüsü düzlemini en fazla 0,60 m aşabilir.
  • Kullanıma açık teras çatılarda 1,10 m parapet veya korkuluk zorunludur.
  • Çatı aralarına bağımsız bölüm yapılamaz.

İlgili yönetmelikler

Ruhsat projesinde bu yönetmelikle birlikte en çok bakılan iki yönetmelik için araçlarımız: Otopark Yönetmeliği Ek-1 ve otopark hesabı ile Sığınak Yönetmeliği (2025 değişikliği) ve sığınak hesabı.

Sık sorulan sorular

Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği ne zaman yürürlüğe girdi?

3 Temmuz 2017 tarihli ve 30113 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı. O tarihten bu yana birçok kez değiştirildi; bu sayfa 1 Temmuz 2026 tarihli ve 33297 sayılı değişikliği de içerir.

Bahçe mesafeleri ne kadardır?

Planda aksine hüküm yoksa ön bahçe en az 5,00 m, yan ve arka bahçe en az 3,00 m'dir. Dörtten fazla katlı binalarda yan ve arka bahçe 4 katın üzerindeki her kat için 0,50 m artırılır (md. 23).

Konut binalarında kat yüksekliği en fazla kaç metre olabilir?

Planda daha fazlası belirlenmemişse konut bölgelerinde zemin ve normal katlarda en fazla 3,60 m, bodrum hariç 3 katı geçmeyen binalarda 4,00 m'dir (md. 28).

Kaç katlı binada asansör zorunlu?

1 Temmuz 2026 değişikliğiyle, tek bağımsız bölümlü konutlar hariç, bağımsız bölüm, ortak alan veya eklenti bulunan bodrum kat dahil kat adedi 3 olan binalarda asansör yeri bırakılması, 4 ve daha fazla olan binalarda asansör tesisi zorunludur (md. 34).

Plan notu ile yönetmelik çelişirse hangisi geçerli?

Uygulama imar planında aksine bir hüküm varsa plan hükmü uygulanır. Yönetmelikteki değerlerin çoğu, planda farklı bir hüküm bulunmadığı durumlar için geçerlidir.

Diğer ruhsat öncesi araçlar

Kaynak: Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği (RG 3/7/2017-30113, son değişiklik RG 1/7/2026-33297). Bu sayfa özet niteliğindedir; maddelerin tam metni, istisnaları ve geçiş hükümleri için yönetmeliğe bakın. Nizam hukuki kesinlik iddia etmez; plan notları ve idare uygulaması bağlayıcıdır.