Kaçış yolu nedir?
Kaçış yolu, yapının herhangi bir noktasından sokağa kadar devamlı ve engellenmemiş yolun tamamıdır: oda çıkışları, koridorlar, kat çıkışları, zemine inen merdivenler ve son çıkış. Asansörler kaçış yolu sayılmaz (md. 31). Kaçış yolları yapının kullanım sınıfına, kullanıcı yüküne, kat alanına ve kaçış uzaklığına göre belirlenir.
Konutlarda kaç merdiven gerekir?
Yönetmeliğin 48. maddesine göre yapı yüksekliğine bağlıdır:
- Bodrum dahil 4 katı geçmeyen konutlar: normal merdiven yeterli, kaçış mesafesi aranmaz.
- Yapı yüksekliği 21,50 m'nin altı: korunumsuz normal merdiven kaçış yolu kabul edilir, ikinci çıkış aranmaz.
- 21,50–30,50 m: en az 2 merdiven, en az biri korunumlu; her daireden iki merdivene de ulaşılmalı.
- 30,50–51,50 m: birbirine alternatif, ikisi de korunumlu 2 kaçış merdiveni; en az birinde yangın güvenlik holü veya basınçlandırma.
- 51,50 m'den yüksek: yangın güvenlik holü olan ve basınçlandırılan en az 2 alternatif kaçış merdiveni.
4 katı aşan konutlarda daire içindeki en uzak noktadan daire kapısına uzaklık 20 m'yi (yağmurlamalı konutlarda 30 m'yi) geçemez.
Kullanıcı yükü nasıl hesaplanır?
Kattaki kişi sayısı, alanın aşağıdaki katsayıya bölünmesiyle bulunur (Ek-5/A):
- Konferans, düğün, sinema-tiyatro salonu, lokanta, kantin, bekleme salonu: 1,5 m²/kişi (net alan)
- Dans salonu, bar, gece kulübü — oturulan kısım: 1 m²/kişi (net alan)
- Dans salonu, bar, gece kulübü — ayakta durulan kısım: 0,5 m²/kişi (net alan)
- Sergi alanı, film/radyo/TV stüdyosu: 1,5 m²/kişi (net alan)
- Terminal yolcu bekleme salonu: 3 m²/kişi (net alan)
- Derslik, bilgisayar odası, seminer salonu: 1,5 m²/kişi
- Resepsiyon, bekleme alanı, atrium zemini: 3 m²/kişi
- Çok amaçlı spor tesisi: 3 m²/kişi
- Süpermarket, mağaza, dükkân: 5 m²/kişi
- Sanat galerisi, müze, atölye: 5 m²/kişi
- Fitness, aerobik salonu, okuma salonu: 5 m²/kişi
- Ofis, dernek merkezi, halk kütüphanesi: 10 m²/kişi
- Öğrenci yatak odası: 10 m²/kişi
- Paketleme, fabrika üretim alanı: 10 m²/kişi
- Hastane yatak odası, hemşire odası: 20 m²/kişi
- Mutfak, çamaşırhane: 10 m²/kişi
- Otel yatak odası: 20 m²/kişi
- Hastane laboratuvarı, eczane: 20 m²/kişi
- Muayenehane, öğrenci laboratuvarı: 5 m²/kişi
- Depo, ambar, makine dairesi: 30 m²/kişi
- Otopark: 30 m²/kişi
Çıkış genişliği ve sayısı
- Toplam çıkış genişliği = kullanıcı sayısı ÷ birim genişlikten geçen kişi sayısı × 0,50 m (md. 33/1).
- 50–500 kişide bir kaçış yolu en az 100 cm, 501–2000 kişide 150 cm, 2001 ve üzerinde 200 cm; hiçbir çıkış 80 cm'den dar olamaz.
- Yüksek binalarda kaçış yolları ve merdivenler en az 120 cm (md. 33/2).
- Aksi belirtilmedikçe en az 2 çıkış; 500 kişiyi aşan katta 3, 1000 kişiyi aşanda 4 çıkış (md. 39).
- Kaçış merdiveninde basamak yüksekliği en fazla 17,5 cm, genişliği en az 25 cm; her 4–17 basamakta sahanlık (md. 41).
En uzun kaçış uzaklıkları
Yağmurlama sistemi yok / var (m), Ek-5/B:
- Büro binaları: tek yön 15 / 30, iki yön 45 / 75, çıkmaz koridor 15 / 20
- Mağazalar, dükkânlar, marketler: tek yön 15 / 25, iki yön 45 / 60, çıkmaz koridor 15 / 20
- Toplanma amaçlı binalar: tek yön 15 / 25, iki yön 45 / 60, çıkmaz koridor 15 / 20
- Okul ve eğitim yapıları: tek yön 15 / 30, iki yön 45 / 75, çıkmaz koridor 15 / 20
- Oteller, pansiyonlar: tek yön 15 / 20, iki yön 30 / 45, çıkmaz koridor 15 / 20
- Yurtlar, yatakhaneler: tek yön 15 / 30, iki yön 45 / 75, çıkmaz koridor 15 / 20
- Hastaneler, huzurevleri: tek yön 15 / 25, iki yön 30 / 45, çıkmaz koridor 15 / 20
- Apartmanlar: tek yön 15 / 30, iki yön 30 / 75, çıkmaz koridor 15 / 20
- Endüstri amaçlı yapılar: tek yön 15 / 25, iki yön 30 / 60, çıkmaz koridor 15 / 20
- Otoparklar ve depolar: tek yön 15 / 25, iki yön 45 / 60, çıkmaz koridor 15 / 20
- Yüksek tehlikeli yerler: tek yön 10 / 20, iki yön 20 / 35, çıkmaz koridor 10 / 20
Sık sorulan sorular
Yangın merdiveni genişliği en az kaç cm olmalı?
Kullanıcı yüküne göre hesaplanır ve hiçbir kaçış merdiveni 80 cm'den dar olamaz; 50–500 kişilik katlarda bir kaçış yolu en az 100 cm'dir. Yüksek binalarda en az 120 cm gerekir (md. 33). Konutlarda Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği ortak merdiven için ayrıca en az 1,20 m ister.
Kaç katlı binaya yangın merdiveni gerekir?
Konutlarda bodrum dahil 4 katı aşan ve yapı yüksekliği 21,50 m'yi geçen binalarda en az 2 merdiven ve en az birinin korunumlu olması gerekir. 21,50 m altında korunumsuz normal merdiven yeterlidir (md. 48).
Yüksek bina ne demek?
Yangın yönetmeliğine göre bina yüksekliği 21,50 m'den veya yapı yüksekliği 30,50 m'den fazla olan binalardır (md. 4).
Kaçış mesafesi ne kadar olmalı?
Kullanım sınıfına ve yağmurlama sistemine göre değişir. Örneğin büro binalarında tek yönlü kaçış en fazla 15 m (yağmurlamalı 30 m), iki yönlü 45 m (yağmurlamalı 75 m)'dir (Ek-5/B).
Bir katta kaç çıkış olmalı?
Aksi belirtilmedikçe en az 2 çıkış gerekir. Kişi sayısı 500'ü geçerse en az 3, 1000'i geçerse en az 4 çıkış olmalıdır (md. 39). Zemin kattaki 50 kişiden az ve 25 m'den kısa kaçış uzaklığı olan dükkânlarda tek çıkış yeterlidir (md. 32/8).
Diğer ruhsat öncesi araçlar
Kaynak: Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (RG 1/7/2025-32943 değişikliği dahil). Bu sayfa kaçış hükümlerinin özetidir; sağlık, konaklama, toplanma ve yüksek tehlikeli yapılar için özel hükümler, kompartımanlar ve söndürme sistemleri kapsam dışıdır. Nizam hukuki kesinlik iddia etmez; itfaiye ve idare uygulaması bağlayıcıdır.